Mahmoun Sbeb is lid van de olijfolie coõperatie van Kafr Ra´i. Deze coöperatie is een van de coöperaties die door Max Havealaar gecertificieerd zijn en zijn daarmee de eerste Fairtrade olijfoliecoöperaties ter wereld. De coöperatie is aangesloten bij de PFTA
Uit het dagboek van een bezoek aan Canaan in Jenin in november 2008.
Het volledige verslag staat in de Vruchtbare Aarde van april 2009
Donderdag 13 november, olijven plukken in Kafr Ra´i
«In Kafr Ra´i worden we hartelijk ontvangen door Mahmoun Sbeh, olijfboer en lid van de plaatselijke coöperatie. Stoer stappen we op z´n trekker en genieten van de rit naar zijn olijfgaard.
We zien voor het eerst de schoonheid van Palestina, veel olijfbomen, Palestijnen op ezeltjes.
Als we op in de olijvenboomgaard aankomen ontmoeten we zijn broer, zus en vrouw. John vraagt of we foto's van de vrouwen mogen maken. Al snel blijkt hoe onnodig deze vraag was. De omgang is open en gemakkelijk en past niet bij ons beeld van moslims. John gaat door met foto's maken tot ze er genoeg van hebben.
Mahmoun heeft het hier relatief goed. Geen settlers die zijn oogst verstoren, geen scheidingsmuur. Dankzij Canaan kan hij na 3 jaar weer geld verdienen met zijn olie. Trots laat de 1500 olijfbomen zien die hij kreeg van vader op grootvader kreeg. Hij lijkt oneindig veel soorten te hebben, waaronder enkele 400 jaar oude.
Ik raak er verstrikt in, ik ken alleen Rumi en Nabali olie. Het blijkt allemaal Rumi te zijn. Rumi betekent Romeins, alles wat niet van hier is. Ook wij zijn Rumi. Ondertussen leer ik dat de vergin olijven zijn gevallen, de extra vergin olijven worden geplukt en zorgvuldig apart gehouden en meteen verwerkt.
Langzaam dringt tot ons door hoe diep de olijfoliecultuur in Palestina geworteld is. Logisch ook als je bedenkt dat hier de bakermat van de olijfteelt is. Wat een ramp moet het zijn als settlers of bulldozers je bomen vernietigen. Het leven draait om olijfolie en wordt overal voor gebruikt. Mahmoun zijn familie met 10 mensen heeft minimaal 300 liter per jaar nodig voor eigen gebruik. Het gaat regenen en we schuilen onder een zeil. We eten fantastische broodjes met spinazie en het alom tegenwoordige kruidenmengsel za'atar.
Als het droog is gaan we plukken. Modder blijft aan onze schoenen zitten en maakt het zeil en de olijven die erop liggen vies. Mahmoun kan niet wachten om ons de tijm voor de za'atar te laten zien. Onderweg vertelt hij honderd uit over de olijven, de kersen, de amandelen, de kruiden, de plek waar vroeger het graan gedorst werd, het effect van stenen en kruiden op zijn olijven, we plukken wilde asperges. Hij vertelt hoe, waar en wanneer je een boom snoeit, want elke twijg draagt maar een keer olijven. Hij laat de maramya (salie) zien, die door Maria aan Jezus gegeven werd toen hij ziek was.
Hij verteld hoe de klimaatverandering voor minder regen zorgt, zodat ze al 10 jaar minder olijven oogsten. Z'n vader had nog schapen onder z'n bomen lopen. De moderne Europese schapen moeten bijgevoerd worden en daar is geen geld voor. Het vlees dat ze nu kopen kan zijn goedkeuring niet wegdragen. Het liefst zou hij eten en werken zoals z'n vader het deed. "Hij lachte vanuit z'n hart, ik kan alleen maar lachen vanuit m'n mond." We genieten van het land, van Mahmoun zijn verhalen.
Als ik 'm spontaan in Nederland uitnodig, is hij even stil. Tijdens de intifada werd hij zonder aanklacht gearresteerd. Hij zat een jaar in de gevangenis en mag het het land niet meer uit. In het dorp werden 22 mensen gedoodt.. "Hoe konden we ons te verdedigen tegen Apache helikopters?". Door de spanning heeft Mahmoun nu suikerziekte en rookt hij non-stop. Als ik 'm vraag waar de za'atar staat, staat het naast ons. Eindelijk is de grond droog genoeg om te plukken. We leren broer Sayid, beter kennen.
We hebben het over de Andalusische cultuur in de middeleeuwen. Hoe moslims, joden en christenen er vreedzaam samenleefden, hoe de westerse wereld er algebra, geneeskunde, gitaarspel, zeepproductie en veel meer leerde. Siad weet ontzettend veel over het westen en kan maar niet begrijpen dat de wereld hen niet komt helpen. Als we twee bomen geplukt hebben is het tijd om naar huis te gaan. We hadden een geweldige ervaring, maar schamen ons hoe weinig we geplukt hebben. Er staan nog 1200 bomen te wachten.»
Wil je ook een paar dagen meewerken en -leven met één van de boeren van de zie ook PFTA??
Kijk dan op: Bezoek Palestina
